Europa buduje własne chipy AI. Axelera rzuca wyzwanie amerykańskim gigantom

Europa próbuje zmniejszyć zależność od amerykańskich układów AI. Holenderska Axelera AI uruchomiła drugą generację swoich akceleratorów – Europa, zaprojektowaną do lokalnego uruchamiania modeli generatywnych, systemów agentowych, computer vision i innych zadań inference. Nowe układy trafią m.in. do zweryfikowanych konfiguracji Dell i Supermicro, a firma podpisała już kontrakty dotyczące europejskich „fabryk AI”.

Skala ambicji szybko rośnie. Axelera ma już wdrożenia u ponad 600 klientów, pipeline sprzedażowy przekraczający 1,5 mld dolarów i ponad 450 mln dolarów pozyskanego finansowania. Europa nie jest jeszcze bezpośrednim odpowiednikiem największych systemów NVIDII do trenowania gigantycznych modeli, ale atakuje niezwykle ważną część rynku: inference, czyli uruchamianie gotowych modeli AI, gdzie koszt energii i sprzętu staje się coraz większym problemem.

Axelera uruchamia drugą generację chipów AI – Europa

Axelera AI została założona w 2021 roku w Eindhoven i w ciągu kilku lat z niewielkiego europejskiego startupu przekształciła się w jednego z ciekawszych producentów wyspecjalizowanych akceleratorów sztucznej inteligencji. Pierwszą generacją była Metis, zaprojektowana przede wszystkim do przetwarzania AI na brzegu sieci – w kamerach, robotach, urządzeniach przemysłowych i niewielkich serwerach. Europa przesuwa tę samą architekturę o poziom wyżej i ma obsługiwać znacznie bardziej wymagające systemy klasy enterprise.

Nowa platforma wykorzystuje osiem drugiej generacji rdzeni AI, czyli dwukrotnie więcej niż Metis, a także 16 wektorowych rdzeni RISC-V. Pojedynczy układ osiąga deklarowane 629 TOPS, otrzymał 128 MB pamięci L2 SRAM oraz obsługuje przepustowość pamięci DRAM sięgającą 200 GB/s. Axelera integruje również na chipie część operacji pre- i post-processing oraz dekoder wideo, aby odciążyć główny procesor serwera.

Najważniejsza zmiana dotyczy jednak przeznaczenia. Metis był przede wszystkim układem edge AI. Europa ma pracować od rozbudowanych urządzeń brzegowych aż po serwery przedsiębiorstw i infrastrukturę centrów danych, gdzie coraz więcej firm chce uruchamiać modele lokalnie zamiast płacić za każdą operację w publicznej chmurze.

Europa oferuje 629 TOPS przy stosunkowo niewielkim poborze energii

W AI wydajność sama w sobie przestaje być jedynym kluczowym parametrem. Równie ważne są dziś watty potrzebne do wygenerowania odpowiedzi, koszt serwera i możliwość chłodzenia infrastruktury. To właśnie w tym miejscu Axelera próbuje budować przewagę.

Europa ma osiągać 629 TOPS na pojedynczym AIPU, podczas gdy karta wykorzystująca jeden układ ma TDP wynoszące około 45 W. Producent deklaruje, że w wybranych scenariuszach jego rozwiązania mogą dostarczać kilkukrotnie więcej tokenów na sekundę w przeliczeniu na wat niż porównywane platformy GPU. Są to jednak benchmarki przygotowane przez samą Axelera i należy je traktować jako deklaracje producenta, dopóki nowe karty nie zostaną szerzej przetestowane niezależnie.

Energooszczędność wynika m.in. z opracowanej przez firmę technologii Digital In-Memory Computing. Zamiast nieustannie przenosić dane pomiędzy oddzielną pamięcią i jednostkami wykonawczymi, część obliczeń macierzowych wykonywana jest bezpośrednio wewnątrz struktur SRAM. Ograniczenie transferu danych może obniżyć opóźnienia i zużycie energii, bo właśnie przesuwanie ogromnych ilości informacji jest jednym z najbardziej kosztownych energetycznie elementów współczesnych obliczeń AI.

W centrum danych różnica kilkudziesięciu watów na pojedynczym akceleratorze nie wygląda spektakularnie. Gdy jednak liczba urządzeń rośnie do setek lub tysięcy, wpływa bezpośrednio na koszt energii, zasilania awaryjnego i chłodzenia.

Europa została zaprojektowana do inference, a nie do trenowania GPT

Porównania do NVIDII wymagają tutaj ważnego zastrzeżenia. Axelera nie próbuje dziś zastąpić akceleratorów NVIDII używanych do trenowania największych modeli frontier AI. Europa została zaprojektowana przede wszystkim do inference – uruchamiania modeli, które zostały już wytrenowane.

To ogromny rynek sam w sobie. Każde zapytanie do chatbota, analiza obrazu z kamery, działanie robota czy system agentowy wykonujący zadania w przedsiębiorstwie wymaga późniejszego inference. Wraz ze wzrostem liczby użytkowników koszty tej fazy mogą być nawet ważniejsze biznesowo niż jednorazowe wytrenowanie modelu. Axelera argumentuje, że wiele firm nie potrzebuje do takich zastosowań najdroższych GPU przeznaczonych do największych modeli, lecz bardziej wyspecjalizowanego sprzętu o niższym koszcie i poborze energii.

Pojedynczy układ Europa ma obsługiwać modele językowe o wielkości do około 32 mld parametrów, a konfiguracje wieloukładowe – modele sięgające około 100 mld parametrów. To wystarcza do dużej części lokalnych zastosowań przedsiębiorstw, choć nadal pozostaje daleko od infrastruktury potrzebnej do trenowania największych modeli OpenAI, Anthropic czy Google.

Najprecyzyjniej więc mówić, że Axelera staje się europejskim konkurentem w segmencie akceleratorów inference, a nie pełnym odpowiednikiem całego ekosystemu NVIDII.

Chip Europa trafi do systemów Dell i Supermicro

Jednym z najważniejszych elementów premiery jest fakt, że Axelera nie pokazuje wyłącznie samego układu. Europa ma od początku trafiać do gotowych, zweryfikowanych konfiguracji sprzętowych dużych producentów.

Karta Axelera Edge 232p, wyposażona w jeden układ Europa, została zweryfikowana m.in. z systemem Dell XE5 oraz Supermicro 111AD. Firma przygotowała również większy wariant Server 250p wykorzystujący cztery AIPU Europa i oferujący łącznie ponad 2500 TOPS. Standard PCIe pozwala instalować akceleratory w istniejących serwerach bez konieczności przebudowy całej infrastruktury wokół nowej platformy.

Partnerstwo z firmami takimi jak Dell i Supermicro ma ogromne znaczenie biznesowe. Sam dobry chip nie wystarczy, aby zdobyć rynek infrastruktury IT. Firmy kupują kompletne serwery, oczekują certyfikacji, wsparcia technicznego, sterowników i stabilnego stosu programistycznego. NVIDIA swoją pozycję zbudowała nie tylko dzięki GPU, ale również dzięki całemu ekosystemowi CUDA, serwerów, bibliotek i partnerów.

Axelera próbuje zbudować podobny mechanizm wokół znacznie bardziej wyspecjalizowanej platformy. Oprócz Dell i Supermicro firma współpracuje już m.in. z HPE, Lenovo, Advantech, Axiomtek i Seco.

Europa powstaje jako karta do zwykłych serwerów PCIe

Europa będzie dostępna w kilku formach. Producenci sprzętu mogą kupić sam chip i budować własne płytki, ale Axelera oferuje również gotowe karty PCIe.

Mniejsza Edge 232p ma format half-height, half-length i pojedynczy procesor Europa. Z kolei Server 250p jest pełnowymiarową kartą serwerową zawierającą cztery układy. Takie podejście ma pozwalać firmom zwiększać moc AI poprzez dokładanie kolejnych akceleratorów zamiast kupowania od podstaw całych zamkniętych systemów.

To szczególnie interesujące w kontekście europejskich wymagań dotyczących suwerenności danych. Bank, placówka medyczna, administracja publiczna czy firma obronna nie zawsze chce lub może przesyłać dane do modeli działających w amerykańskiej chmurze. Lokalny serwer z własnym akceleratorem pozwala utrzymać dane wewnątrz organizacji i jednocześnie korzystać z generatywnej AI.

Axelera wymienia właśnie finanse, ochronę zdrowia, sektor prawny, obronność i administrację jako obszary, w których lokalne inference może mieć szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo, zgodność regulacyjną i kontrolę nad danymi.

Axelera ma już ponad 600 klientów

Europa nie jest projektem startupu, który dopiero szuka pierwszego odbiorcy. Axelera informuje obecnie o wdrożeniach u ponad 600 klientów na świecie w takich sektorach jak obronność, robotyka, drony, handel detaliczny i bezpieczeństwo. Jeszcze w lutym firma świętowała przekroczenie 500 klientów, co pokazuje tempo, w jakim rośnie jej baza komercyjna.

Reuters podaje, że podpisane przez Axelera kontrakty związane z nowymi wdrożeniami mają wartość dziesiątek milionów dolarów, a łączny pipeline potencjalnych zamówień firmy przekracza 1,5 mld dolarów. Pipeline nie jest oczywiście równoznaczny z gwarantowanymi przychodami – oznacza wartość potencjalnych transakcji znajdujących się na różnych etapach procesu sprzedażowego.

Sama firma przyciągnęła natomiast ponad 450 mln dolarów finansowania w formie kapitału, grantów i długu venture od momentu założenia w 2021 roku. W lutym 2026 roku pozyskała ponad 250 mln dolarów w rundzie z udziałem m.in. funduszy Innovation Industries, BlackRock i SiteGround Capital. Axelera określa ją jako największą inwestycję przeprowadzoną dotychczas w unijną firmę półprzewodnikową skoncentrowaną na AI.

Chipy Axelera trafią do europejskich „fabryk AI”

Najważniejszy europejski wymiar premiery dotyczy infrastruktury rozwijanej przy wsparciu Unii Europejskiej. Axelera informuje o kontraktach związanych z AI Factories, czyli centrami obliczeniowymi budowanymi wokół istniejącej europejskiej infrastruktury superkomputerowej. Reuters wymienia w tym kontekście m.in. IT4LIA we Włoszech oraz MeluXina-AI w Luksemburgu.

Dell potwierdza współpracę z integratorem E4 i Axelera przy dostarczaniu infrastruktury dla właśnie tych dwóch europejskich projektów. Chodzi o stworzenie środowisk, w których firmy, startupy i jednostki badawcze będą mogły rozwijać i uruchamiać systemy AI przy większej kontroli nad sprzętem i lokalizacją danych.

Komisja Europejska rozwija obecnie sieć AI Factories w kilkunastu państwach. Na oficjalnej liście znajdują się również dwa projekty w Polsce – PIAST AI Factory i Gaia AI Factory. Same Gigafactories mają być jeszcze większe: Komisja mówi o instalacjach wykorzystujących ponad 100 tys. zaawansowanych procesorów AI.

Nie oznacza to, że Europa nagle będzie działała wyłącznie na układach Axelera. Obecna infrastruktura europejskich superkomputerów w dużej mierze nadal korzysta z amerykańskich akceleratorów. Pojawienie się europejskiego dostawcy w części nowych projektów jest jednak ważnym krokiem w stronę większej dywersyfikacji.

Europa chce zmniejszyć zależność od amerykańskich chipów AI

Sztuczna inteligencja ujawniła jeden z największych problemów europejskiego sektora technologicznego: kontynent posiada zaawansowane badania, duże firmy i centra danych, ale niewiele własnych firm produkujących najważniejsze procesory AI.

Rynek centrów danych jest w ogromnym stopniu zdominowany przez NVIDIĘ, a znaczną część alternatyw również tworzą przedsiębiorstwa amerykańskie – AMD, Intel, Google, Amazon czy rozwijające własne układy firmy chmurowe. Europa posiada kluczowego producenta maszyn litograficznych w postaci ASML, ale sam segment projektowania dużych akceleratorów AI pozostaje znacznie słabszy.

Axelera jest jedną z kilku europejskich firm próbujących tę sytuację zmienić. Reuters wymienia w tej grupie także VSORA, Fractile, Semidynamics i Euclyd. Nie są to jeszcze przedsiębiorstwa dysponujące skalą NVIDII, ale liczba nowych projektów oraz rosnące finansowanie pokazują, że europejski rynek półprzewodników AI zaczyna przyspieszać.

Dla Unii ma to znaczenie nie tylko gospodarcze. Własne akceleratory zmniejszają uzależnienie infrastruktury AI od jednego kraju i ograniczonej liczby dostawców, co staje się coraz ważniejsze w kontekście suwerenności cyfrowej i bezpieczeństwa łańcuchów dostaw.

Europa nie zastąpi NVIDII w największych centrach danych – przynajmniej na razie

Hasło „europejski rywal NVIDII” brzmi atrakcyjnie, ale obecne możliwości obu przedsiębiorstw trudno porównywać jeden do jednego. NVIDIA sprzedaje nie tylko pojedyncze GPU, lecz całe systemy rack-scale, sieci, procesory, biblioteki CUDA i sprzęt przeznaczony zarówno do trenowania, jak i uruchamiania największych modeli AI.

Axelera koncentruje się na znacznie węższym obszarze. Europa jest układem wyspecjalizowanym przede wszystkim w energooszczędnym inference, szczególnie tam, gdzie organizacja chce uruchamiać AI na własnych serwerach lub bezpośrednio w urządzeniach.

Właśnie ten segment może jednak rosnąć wyjątkowo szybko. Modele stają się mniejsze i bardziej wydajne, coraz więcej firm chce wdrażać lokalne systemy agentowe, a koszty tokenów generowanych w chmurze zaczynają mieć realne znaczenie dla budżetów przedsiębiorstw.

Axelera nie musi więc pokonać NVIDII w trenowaniu kolejnego modelu klasy GPT, aby zbudować duży biznes. Wystarczy, że stanie się konkurencyjną platformą dla ogromnej liczby modeli, które po wytrenowaniu muszą później działać miliony lub miliardy razy.

Po Europie przyjdzie Titania

Europa nie jest końcem planu produktowego Axelera. Firma rozwija już kolejną generację nazwaną Titania, która ma przenieść jej architekturę Digital In-Memory Computing znacznie wyżej – do dużych centrów danych, systemów HPC, superkomputerów i infrastruktury AI Gigafactories.

Titania ma wykorzystywać konstrukcję chipletową, co pozwoli skalować rozwiązanie poza ograniczenia pojedynczego układu. Pełne parametry nie zostały jeszcze ujawnione. Axelera pokazuje dziś roadmapę z trzema wyraźnymi poziomami: Metis dla embedded i edge, Europa dla wymagającego edge oraz serwerów enterprise i Titania dla największej infrastruktury obliczeniowej.

Jeżeli ten plan się powiedzie, właśnie Titania może być produktem, który pozwoli firmie w przyszłości wejść w znacznie bardziej bezpośrednią konkurencję z największymi dostawcami sprzętu do centrów danych.

Na razie to jednak Europa jest najważniejszym testem. Nowy chip musi udowodnić, że atrakcyjne wartości dotyczące wydajności i efektywności rzeczywiście przekładają się na stabilne wdrożenia u dużych klientów.

Axelera Europa – najważniejsze parametry

Parametry pochodzą z oficjalnych materiałów Axelera. Deklaracje dotyczące przewagi wydajności na wat i koszt należy traktować jako wyniki producenta do czasu szerokiej publikacji niezależnych benchmarków.

Podsumowanie

Axelera AI uruchomiła Europa, drugą generację swoich akceleratorów sztucznej inteligencji. Nowy układ osiąga do 629 TOPS, został zaprojektowany do energooszczędnego inference i jest dostępny w konfiguracjach przeznaczonych zarówno do wydajnych systemów edge, jak i serwerów przedsiębiorstw.

Najważniejsze jest jednak to, że za premierą stoi już realny ekosystem. Europa trafi do zweryfikowanych systemów Dell i Supermicro, a Axelera podpisała kontrakty związane z europejskimi fabrykami AI. Firma posiada wdrożenia u ponad 600 klientów, a wartość jej pipeline’u sprzedażowego przekracza 1,5 mld dolarów.

Nie jest to jeszcze europejski odpowiednik całej platformy NVIDII. Europa nie celuje w trenowanie największych modeli świata i koncentruje się przede wszystkim na inference. Ale właśnie w tej części rynku może pojawić się największa przestrzeń dla nowych graczy – przedsiębiorstwa chcą uruchamiać AI taniej, lokalnie i przy mniejszym zużyciu energii.

Dla Europy znaczenie Axelera wykracza więc poza jeden procesor. To test, czy kontynent może zacząć budować własny stos sprzętowy dla AI, zamiast wyłącznie kupować akceleratory projektowane po drugiej stronie Atlantyku.

Źródła:

1. Reuters – informacje o premierze Europa, kontraktach z AI Factories, ponad 600 klientach, finansowaniu i planach rozwoju Axelera.
2. Axelera AI – oficjalna prezentacja architektury Europa, partnerstwa z Dell i Supermicro oraz dane techniczne nowych kart.

Opracowanie własne.

Dziękujemy za przeczytanie artykułu na Techoteka.pl.
Publikujemy codziennie informacje o sztucznej inteligencji, nowych technologiach, IT oraz rozwoju agentów AI.
Obserwuj nas na Facebooku, aby nie przegapić kolejnych artykułów.